କେନ୍ଦୁଝରରୁ ନୂଆ ଇତିହାସ ରଚିଲେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ; ଆମ ବସ୍ର ଷ୍ଟିୟରିଂ ଧରି ଭାଙ୍ଗିଲେ ଲିଙ୍ଗଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଓ ସବୁଜ ପରିବହନରେ ନୂଆ ଉଦାହରଣ, କିଏ କହିଲା ବସ୍ ଚଳାଇବା କେବଳ ପୁରୁଷଙ୍କ କାମ? ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଧାରଣାକୁ ଭୁଲ୍ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି କେନ୍ଦୁଝରର ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାନନ୍ଦ। ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ଚାଳକ ଭାବେ ସେ ନୂଆ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ରାଜ୍ୟରେ ସବୁଜ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଏହି ସଫଳତା ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦାହରଣ ପାଲଟିଛି।
କେନ୍ଦୁଝରର ଆମ ବସ୍ ଡିପୋରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ରାସ୍ତାକୁ ବାହାରୁଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଷ୍ଟିୟରିଂ ପଛରେ ରହୁଛନ୍ତି ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ। ସେ କେବଳ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚାଉନାହାନ୍ତି, ବରଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ମହିଳାମାନେ ଯେକୌଣସି ପେସାରେ ସଫଳ ହୋଇପାରିବେ ବୋଲି ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବସ୍ ଚାଳନାକୁ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ପେସା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ବିଶେଷକରି ବଡ଼ ବସ୍ ଚଳାଇବା, ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଏବଂ ବ୍ୟସ୍ତ ରାସ୍ତାରେ ଯାନବାହନ ପରିଚାଳନା କରିବା କାମରେ ମହିଳାଙ୍କ ଭାଗୀଦାରି ଏବେ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ରହିଛି।
ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସଫଳତା ଏକ ବଡ଼ ସାମାଜିକ ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରୁଛି। ସେ ପ୍ରମାଣ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଦକ୍ଷତା, ତାଲିମ ଓ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଥିଲେ କୌଣସି ପେସା କେବଳ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
କ୍ୟାପିଟାଲ୍ ରିଜିଅନ୍ ଅର୍ବାନ୍ ଟ୍ରାନ୍ସପୋର୍ଟ (CRUT) ଅଧୀନରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ଚାଳକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ବୃତ୍ତିଗତ ସୁଯୋଗ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇପାରିବ।
ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ଚଳାଇବା କେବଳ ଗାଡ଼ି ଚାଳନାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ, ଯାନର ପରିଚାଳନା ପ୍ରଣାଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ ବୁଝାମଣା, ସତର୍କତା, ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱବୋଧର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନର ପରିଚାଳନା ପ୍ରଣାଳୀ ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜେଲ୍ ବସ୍ଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଏହାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଷୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଜ୍ଞାନ ରହିବା ଜରୁରୀ। ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
ତାଙ୍କର ଏହି ଯାତ୍ରା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ସୁଯୋଗ ମିଳିଲେ ସେମାନେ ପରିବହନ ଭଳି ବୈଷୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିପାରିବେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ମଧ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ସେବା ଚାଲୁ ରହିଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦୁଝରରେ ୨୫ଟି ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ଓ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆମ ବସ୍ ଡିପୋ ରହିଛି। ଏହି ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜ୍ୟର ବଡ଼ ସହର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ସବୁଜ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି।
ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ର ବ୍ୟବହାର ଦ୍ୱାରା ଯାନରୁ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ସ୍ଥାନୀୟ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅଧିକ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଯାତାୟାତ ବିକଳ୍ପ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଛି।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭଳି ମହିଳା ଚାଳକଙ୍କ ଭାଗୀଦାରି ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମାଜିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତୀକରଣର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି।
ରାଜ୍ୟରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି କେବଳ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ନୂଆ ପ୍ରକାରର ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।
ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘଦିନରୁ ରହିଆସିଥିବା ସାମାଜିକ ଧାରଣାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରିବ। ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ ଯୁବତୀମାନେ ପରିବହନ କିମ୍ବା ବୈଷୟିକ ପେସାରେ କ୍ୟାରିୟର ଗଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସଫଳତା ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଉଦାହରଣ।
ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛି ଯେ ମହିଳାଙ୍କୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ସହଯୋଗ ମିଳିଲେ ସେମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପୁରୁଷପ୍ରଧାନ ଥିବା ପେସାରେ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବେ।
ସବୁଜ ପରିବହନ ଓ ସମାବେଶୀ ସହରାଞ୍ଚଳ ଯାତାୟାତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଅକ୍ଟୋବର ୨୩ ଓ ୨୪ ତାରିଖରେ ୧୯ତମ ଅର୍ବାନ୍ ମୋବିଲିଟି ଇଣ୍ଡିଆ (UMI) ସମ୍ମିଳନୀ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଆୟୋଜିତ ହେବ।
ପୂର୍ବ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସହର ଭାବେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏହି ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷର ସମ୍ମିଳନୀର ବିଷୟବସ୍ତୁ ରହିଛି ‘Urban Accessibility & Liveability in the Digital Age’।
ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ସହରାଞ୍ଚଳ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବା, ଯାତାୟାତ ସୁବିଧା ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭଳି ମହିଳା ଚାଳକଙ୍କ ସଫଳତା ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମହିଳାଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଓ ସମାନ ସୁଯୋଗର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ଚାଳକ ଭାବେ ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାନନ୍ଦଙ୍କ ପରିଚୟ କେବଳ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଫଳତା ନୁହେଁ। ଏହା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ବୃତ୍ତିଗତ ସମ୍ଭାବନା ଓ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଉଦାହରଣ।
କେନ୍ଦୁଝରର ରାସ୍ତାରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ ଚଳାଉଥିବା ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ଆଧୁନିକ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଭବିଷ୍ୟତ କେବଳ ନୂଆ ଯାନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କାମ କରିବା ପାଇଁ କାହାକୁ କେତେ ସୁଯୋଗ ମିଳୁଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ।
ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବସ୍ର ଷ୍ଟିୟରିଂ ଧରି ଶୁଭଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଜି କେବଳ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚାଉନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଅନେକ ଯୁବତୀଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ନ ଦିଗରେ ଆଗେଇବାର ସାହସ ମଧ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି। କେନ୍ଦୁଝରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଯାତ୍ରା ସବୁଜ ପରିବହନ ଓ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂଆ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି।
