ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଅସ୍ଥିର ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ହର୍ମୁଜ୍ ଜଳପଥ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଓ LPG ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏବେ ସେହି ଅନୁଭବରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ଦେଶରେ ୩୦ ଦିନ ପାଇଁ ରଣନୀତିକ LPG ଭଣ୍ଡାର ଗଢ଼ିବାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।
ETର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସରକାରୀ ତୈଳ ବିପଣନ କମ୍ପାନୀ (OMCs) ଏହି ଯୋଜନା ଉପରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କର୍ପୋରେସନ ଲିମିଟେଡ୍ (BPCL) ତାହାର LPG ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ହଜାର ମେଟ୍ରିକ ଟନ (TMT)ରୁ ବଢ଼ାଇ ୩୪୦ ହଜାର ମେଟ୍ରିକ ଟନ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଛି। ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୫ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ବିନିଯୋଗ କରାଯିବ। BPCL ଭଳି ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ କର୍ପୋରେସନ (IOC) ଓ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କର୍ପୋରେସନ ଲିମିଟେଡ୍ (HPCL) ମଧ୍ୟ ନିଜର ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପ୍ରାୟ ୩୦ ଦିନର LPG ଭଣ୍ଡାର ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତେବେ ଏଥିରେ କେତେ ପରିମାଣର LPG ରଖାଯିବ, ସେନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇନାହିଁ। ଦେଶର LPG ବ୍ୟବହାର, ଆମଦାନୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସରୁ ଯୋଗାଣକୁ ଆଧାର କରି ଏହାର ପରିମାଣ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯିବ। ଭବିଷ୍ୟତରେ କୌଣସି ବଡ଼ ଯୋଗାଣ ସଙ୍କଟ ହେଲେ ଘରୋଇ ଓ ବ୍ୟବସାୟିକ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
ଭାରତ ନିଜର LPG ଆବଶ୍ୟକତାର ବଡ଼ ଅଂଶ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ଏଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ LPG ହର୍ମୁଜ୍ ଜଳପଥ ଦେଇ ଖାଡ଼ି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସିଥାଏ। ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଏହି ଜଳପଥ ଦେଇ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ଭାରତର LPG ଆମଦାନୀ ମଧ୍ୟ କମିଯାଇଥିଲା। ଏହା ଫଳରେ ସରକାରଙ୍କୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଓ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ LPG ଯୋଗାଣ ସୀମିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ସେହି ଅନୁଭବକୁ ଆଧାର କରି ଏବେ ଭାରତ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇ ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛି।
ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ପ୍ଲାନିଂ ଆଣ୍ଡ ଆନାଲିସିସ ସେଲ୍ (PPAC)ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶରେ ୨୧୪ଟି LPG ବଟଲିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରହିଛି। ଏହି ପ୍ଲାଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ ସାଧାରଣତଃ ୪ରୁ ୭ ଦିନ, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୫ ଦିନର LPG ଷ୍ଟକ୍ ରହିଥାଏ। ଆମଦାନୀ ଟର୍ମିନାଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମିଶାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୧୮ ଦିନର LPG ଭଣ୍ଡାର ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି। ୩୦ ଦିନର ରଣନୀତିକ ଭଣ୍ଡାର ଗଢ଼ିଉଠିଲେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେକୌଣସି ବଡ଼ ଯୋଗାଣ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଦେଶର ଉର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ହେବ।
