ଭାରତୀୟ ରେଲୱେ ହରିତ ପରିବହନ ଦିଗରେ ଆଉ ଏକ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ଦେଶର ପ୍ରଥମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଇନ୍ଧନଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍ର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଏହି ଆଧୁନିକ ଟ୍ରେନ୍କୁ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବେ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାରତର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଓ ପରିବେଶ-ଅନୁକୂଳ ରେଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ବୋଲି ଧରାଯାଉଛି।
ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ କାହିଁକି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର?
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ରେ ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜେଲ୍ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ବ୍ୟବହାର ହୁଏନାହିଁ। ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଫୁଏଲ୍ ସେଲ୍ରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ଅମ୍ଳଜାନର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ, ଯାହା ଟ୍ରେନ୍କୁ ଚଳାଇଥାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଉପଫଳ ଭାବେ କେବଳ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବାରୁ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରାୟ ନଥାଏ।
କେଉଁ ରୁଟ୍ରେ ଚାଲିବ?
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ହରିୟାଣାର ଜିନ୍ଦ ଓ ସୋନିପତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୮୯ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ। ଏହି ରୁଟ୍ରେ ପଣ୍ଡୁ ପିନ୍ଦରା ଜଙ୍କସନ, ଲଳିତ ଖେରା, ଭମ୍ବେୱା, ଇସାପୁର ଖେରି, ବୁଟାନେ, ଖନ୍ଦ୍ରାଇ, ରବ୍ରାହ, ମୋହନା ଓ ବରୱାସନି ଭଳି ଷ୍ଟେସନରେ ରହଣୀ କରିବ।
କେତେ ବେଗରେ ଦୌଡ଼ିବ?
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ର ସର୍ବାଧିକ ଡିଜାଇନ୍ ବେଗ ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ୧୧୦ କିଲୋମିଟର। ତେବେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ପରିଚାଳନାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ପ୍ରାୟ ୭୫ କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ଚଳାଚଳ କରିବ।
ଯାତ୍ରା ଭଡ଼ା କେତେ?
ସାଧାରଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଭଡ଼ା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଲଭ ରଖାଯାଇଛି। ରୁଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାୟ ୫ ଟଙ୍କାରୁ ୨୫ ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ଟିକେଟ୍ ମିଳିପାରେ।
କିପରି କାମ କରେ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି?
ଟ୍ରେନ୍ରେ ଦୁଇଟି ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପାୱାର କାର୍ ସହିତ ଆଠଟି ଯାତ୍ରୀ କୋଚ୍ ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାୱାର କାର୍ରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଫୁଏଲ୍ ସେଲ୍, ଲିଥିୟମ୍-ଆଇରନ୍-ଫସଫେଟ୍ ବ୍ୟାଟେରୀ ଓ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ଟ୍ୟାଙ୍କ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମିଶି ଟ୍ରେନ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ଟ୍ରାକ୍ସନ୍ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥାଏ।
ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ରିଫୁଏଲିଂ ସୁବିଧା
ଏହି ଟ୍ରେନ୍ର ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ହରିୟାଣାର ଜିନ୍ଦରେ ଏକ ଆଧୁନିକ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ରିଫୁଏଲିଂ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଟ୍ରେନ୍ରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯିବ।
ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଉଦାହରଣ
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ବିଶେଷ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ଏହାର ସ୍ୱଦେଶୀ ନିର୍ମାଣ। ଡିଜାଇନ୍, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବହୁ ଅଂଶ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ହୋଇଛି। ରିସର୍ଚ୍ଚ ଡିଜାଇନ୍ ଆଣ୍ଡ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡସ୍ ଅର୍ଗାନାଇଜେସନ୍ (RDSO) ବୈଷୟିକ ସହଯୋଗ ଦେଇଥିବାବେଳେ ମେଧା ସର୍ଭୋ ଡ୍ରାଇଭ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ୍ରେ ଭୂମିକା ନେଇଛି। କୋଚ୍ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଇଣ୍ଟିଗ୍ରାଲ୍ କୋଚ୍ ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି କରିଛି।
ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ
ଟ୍ରେନ୍ରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଲିକ୍, ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ, ଧୂଆଁ ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ତୁରନ୍ତ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲଗାଯାଇଛି। ଟ୍ରେନ୍ର ବାଣିଜ୍ୟିକ ପରିଚାଳନା ପୂର୍ବରୁ ବିଭିନ୍ନ ସୁରକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଇଛି।
ବିଶ୍ୱରେ ଭାରତର ସ୍ଥାନ
ଜର୍ମାନୀ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାବେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଦେଶ। ଏହାପରେ ଫ୍ରାନ୍ସ, ଇଟାଲୀ, ଚୀନ ଓ ଜାପାନ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଭାରତର ଏହି ନୂଆ ଟ୍ରେନ୍ରେ ମୋଟ ୧୦ଟି କୋଚ୍ ରହିଛି ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨,୬୦୦ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏକାଥରେ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ବିଶ୍ୱର ବୃହତ୍ତମ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଯାତ୍ରୀ ଟ୍ରେନ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଉଛି।
ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସମନ୍ୱୟ ସହ ଏହି ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଟ୍ରେନ୍ ଭାରତୀୟ ରେଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
