ଆର୍ଥିକ ଅସୁବିଧା ଯୋଗୁଁ ଯେପରି କୌଣସି ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ‘ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦ୍ୟାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯୋଜନା’ (PM Vidyalaxmi Scheme) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି। ୨୦୨୪ ନଭେମ୍ବରରେ ଅନୁମୋଦିତ ଏହି ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗ୍ୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବିନା ବନ୍ଧକ ଓ ବିନା ଜାମିନଦାରରେ ଶିକ୍ଷା ଋଣ ପାଇପାରିବେ। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ମେଧା ଓ ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆର୍ଥିକ ବାଧାକୁ ଦୂର କରିବା।
ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶର ୧,୪୨୫ଟି ଗୁଣାତ୍ମକ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସାମିଲ ହୋଇଛି। ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ଉଭୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ମେରିଟ୍ ଆଧାରରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହି ସୁବିଧାର ଲାଭ ଉଠାଇପାରିବେ। ୭.୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଋଣ ଉପରେ ସରକାର ୭୫ ପ୍ରତିଶତ କ୍ରେଡିଟ୍ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦେଉଥିବାରୁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଶିକ୍ଷା ଋଣ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ହେବେ।
ଯେଉଁ ପରିବାରର ବାର୍ଷିକ ଆୟ ୮ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଋଣରେ ୩ ପ୍ରତିଶତ ସୁଧ ରିହାତି ପାଇବେ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଓ ନିମ୍ନ ଆୟ ବର୍ଗର ପରିବାରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶିକ୍ଷା ଖର୍ଚ୍ଚର ଚାପ ଅନେକାଂଶରେ କମିବ।
ସରକାରଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଯୋଜନା କେବଳ ଋଣ ପ୍ରଦାନରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ବରଂ ମେଧାବୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ନ ହେବାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଆଇଆଇଟି, ଆଇଆଇଏମ୍, ଏନ୍ଆଇଟି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନରେ ଭର୍ତ୍ତି ସୁଯୋଗ ପାଇଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଆର୍ଥିକ କାରଣରୁ ପାଠପଢ଼ା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି–୨୦୨୦ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷାକୁ ଅଧିକ ସୁଲଭ, ସମାନ ଓ ଗୁଣାତ୍ମକ କରିବା ଦିଗରେ ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ ନାମଲେଖା ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାରଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ହେଉଛି ଯେପରି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପାଇପାରିବେ।
ଏହି ଯୋଜନାର ଆଉ ଏକ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏକୀକୃତ ଅନଲାଇନ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ଋଣ ପାଇଁ ଆବେଦନ, ଆବେଦନର ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ, ସୁଧ ରିହାତି ପାଇଁ ଦାବି ଏବଂ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ। ଏହା ଫଳରେ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧିକ ସରଳ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସମୟସାପେକ୍ଷ ହୋଇପାରିବ।
ସରକାର ୨୦୨୪-୨୫ରୁ ୨୦୩୦-୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ୩,୬୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୭ ଲକ୍ଷ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସୁଧ ରିହାତିର ଲାଭ ପାଇବେ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
ଶିକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତକୁ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ଓ ଶିକ୍ଷିତ ଯୁବଶକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା, ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର, ମହାକାଶ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ବାୟୋଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଓ ଉନ୍ନତ ଉତ୍ପାଦନ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷାରେ ସମାନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା। ପିଏମ୍ ବିଦ୍ୟାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯୋଜନା ସେହି ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଉଛି।
