ସବୁଜ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ପରିବେଶ ପ୍ରହରୀ

ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସହ ବିକାଶର ସମନ୍ୱୟ ରଖିବା ଦିଗରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୪ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ଅବସରରେ ବୋର୍ଡର ଚାରି ଦଶନ୍ଧିର ଯାତ୍ରା, ପରିବେଶ ନିରୀକ୍ଷଣ, ଡିଜିଟାଲ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପୁଣି ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ୧୯୮୩ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏହି ସଂସ୍ଥା ଏବେ ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଅନୁମତି ଦେବା କିମ୍ବା ଯାଞ୍ଚ କରିବାରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ବିଜ୍ଞାନ, ତଥ୍ୟ ଓ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ଆଧାର କରି ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ପରିବେଶ ଅନୁପାଳନକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଉଛି। ଭୁବନେଶ୍ୱର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ସହ ୧୪ଟି ଆଞ୍ଚଳିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ପଟିଆସ୍ଥିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପରୀକ୍ଷାଗାର ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ।

ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ରାଜ୍ୟରେ ୧୮ଟି ନିରନ୍ତର ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ନିରୀକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ରହିଛି। ଏହା ସହ ୨୧ଟି ସହରରେ ୫୯ଟି ମାନୁଆଲ ନିରୀକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ ଉପରେ ନିଆଯାଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପର ପ୍ରଭାବ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ ସର୍ବେକ୍ଷଣ-୨୦୨୫ର ଫଳାଫଳରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି।

ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର

ନଦୀ ଓ ଜଳସମ୍ପଦ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିରନ୍ତର ନମୁନା ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉଛି। ଜାତୀୟ ଜଳ ନିରୀକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ୩୮୮ଟି ସ୍ଥାନରୁ ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରି ୩୬ଟି ମାନଦଣ୍ଡରେ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉଛି। ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୮ରେ ପ୍ରଦୂଷିତ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ୧୯ଟି ନଦୀଖଣ୍ଡ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୨୫ରେ ୬କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରରେ ଶୀଘ୍ର ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ‘ବରୁଣ’ ଚଳନ୍ତି ପରୀକ୍ଷାଗାର ଏବଂ ଜଳପଥରୁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ‘ସାଗର ଉତ୍କଳ’ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରିବେଶ ନିରୀକ୍ଷଣକୁ ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ କରିଛି।

ଡିଜିଟାଲ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବଢ଼ୁଛି ସ୍ୱଚ୍ଛତା

ଅନଲାଇନ୍ କନ୍ସେଣ୍ଟ ଓ ଅଥରାଇଜେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଧିକ ସୁଲଭ କରାଯାଇଛି। ୨୦୨୫-୨୬ରେ ୧,୫୯୧ଟି ସ୍ଥାପନ ସମ୍ମତି ଏବଂ ୪,୩୭୦ଟି ପରିଚାଳନା ସମ୍ମତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ନିୟମ ଅନୁପାଳନ ନଥିବା କିମ୍ବା ତଥ୍ୟ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ୫୭୭ଟି ଆବେଦନ ମଧ୍ୟ ଖାରଜ ହୋଇଥିଲା। ୩୧୮ଟି ଶିଳ୍ପ ଓ ଖଣି ୟୁନିଟ୍‌ର ଅନଲାଇନ୍ ତଥ୍ୟ ସହ ୨୭୯ଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର କ୍ୟାମେରାକୁ ‘ପ୍ରସାର’ ଡ୍ୟାସବୋର୍ଡ ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଧିକ ବାସ୍ତବ ସମୟଭିତ୍ତିକ ହେଉଛି।

ଶିଳ୍ପାୟନ ସହ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା

ଇସ୍ପାତ, ଆଲୁମିନିୟମ, ବିଦ୍ୟୁତ, ଖଣି ଓ ବନ୍ଦର ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିବେଶ ନିୟମ ପାଳନକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। କେବଳ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗିବା ପରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ବଦଳରେ ଆଗୁଆ ପରିବେଶ ଅନୁପାଳନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ପରିବେଶ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଓ ଜନଶୁଣାଣି ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟର ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଯୋଡ଼ିବାର ଉଦ୍ୟମ ହେଉଛି।

ବର୍ଜ୍ୟରୁ ସମ୍ପଦ ସୃଷ୍ଟି

ବିପଜ୍ଜନକ, ଜୈବ-ଚିକିତ୍ସା ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବର୍ଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷିତ ପରିଚାଳନା ସହ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ବଣଭୋଜି ସ୍ଥଳକୁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକମୁକ୍ତ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ୨୬.୩ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ PET ବୋତଲ ସଂଗ୍ରହ ଓ ପୁନଃଚକ୍ରୀକରଣ ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ। ଅନ୍ୟପଟେ, ୨୦୨୫-୨୬ରେ ୯୮.୩୬ ପ୍ରତିଶତ ଫ୍ଲାଏ ଆଶ୍ ବ୍ୟବହାର ହେବା ଫଳରେ ଶିଳ୍ପରୁ ବାହାରୁଥିବା ଏହି ଉପ-ଉତ୍ପାଦକୁ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ପଦ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି।

ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାର ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ। ଶିଳ୍ପ, ସ୍ଥାନୀୟ ସମୁଦାୟ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସହଭାଗିତା ଏଥିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିସ୍ତାର, ସ୍ୱଚ୍ଛ ଇନ୍ଧନ, ଜଳ ପୁନଃବ୍ୟବହାର, ପୁନଃଚକ୍ରୀକରଣ ଓ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦନ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଓଡ଼ିଶାର ବିକାଶକୁ ଅଧିକ ପରିବେଶ-ଅନୁକୂଳ କରିପାରେ। ତଥ୍ୟର ସାର୍ବଜନୀନ ଉପଲବ୍ଧତା, ଅଭିଯୋଗର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ, ନିୟମିତ ପରିବେଶ ଅଡିଟ୍ ଏବଂ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରୁ ପୁନଃଚକ୍ରୀକରଣକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିପାରେ। ପ୍ରକୃତିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶର ସନ୍ତୁଳନ ହିଁ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଜ ଭବିଷ୍ୟତର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ହୋଇପାରେ।