ପୁରୀ: ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରଥଯାତ୍ରାର ସବୁଠୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଭାବପ୍ରବଣ ନୀତି ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହେରା ପଞ୍ଚମୀ ସୋମବାର ରାତିରେ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିନୀତି ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ଅବସରରେ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଲିଙ୍କିରେ ବିଜେ କରି ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ତେବେ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବାରୁ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର ଏକ ଅଂଶକୁ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ କରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିଯାଇଥିଲେ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ବଡ଼ଭାଇ ବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରର ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପରେ ବିରାଜମାନ ଅଛନ୍ତି। ଭଗବାନଙ୍କ ଏହି ମାନବୀୟ ଲୀଳାର ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥିଲା। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଓ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରରେ ଏହି ଅବସରରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନୀତିକାନ୍ତି ଓ ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ହରଣ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର କିଛି ଦିନ ପରେ ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ୧୦୮ କଳସ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ମହାସ୍ନାନ ପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ଅନସର ଘରେ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିଲେ। ସୁସ୍ଥ ହେବା ପରେ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଭାଇ-ଭଉଣୀଙ୍କ ସହ ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ବିଜେ କରିଥିଲେ।
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ହେରା ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ପାଲିଙ୍କିରେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଆସିଥିଲେ। ମହାପ୍ରଭୁ ମା’ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ ସତ, କିନ୍ତୁ ସେଦିନ ତାଙ୍କ ସହ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇନଥିଲେ। ଏଥିରେ ଅଭିମାନିନୀ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର ଏକ ଅଂଶକୁ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ହେରାଗୋହିରୀ ସାହି ଦେଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିଥିଲେ। ଏହି ଲୀଳା ଦାମ୍ପତ୍ୟ ପ୍ରେମ, ମାନ, ଅଭିମାନ ଓ ପୁନର୍ମିଳନର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ହେରା ପଞ୍ଚମୀ ଅବସରରେ ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାଜଣ ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ପରେ ମା’ ବିମଳାଙ୍କଠାରୁ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି ପାଲିଙ୍କିରେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଅଭିମୁଖେ ବିଜେ କରିଥିଲେ। ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ପତି ମହାପାତ୍ର ସେବକ ମା’ଙ୍କୁ ବନ୍ଦାପନା, ଚାମର ସେବା, ଘସା ବିଡ଼ିଆ, ଦହିପଟି ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ସେବା ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହରିବୋଲ ଓ ହୁଳହୁଳି ଧ୍ୱନିରେ ଶରଧାବାଲି ପରିସର ଭକ୍ତିମୟ ହୋଇଉଠିଥିଲା।
ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ନୀତି ପରେ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜୟ-ବିଜୟ ଦ୍ୱାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ପତି ମହାପାତ୍ର ସେବକ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ଆଣି ମା’ଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ପରେ ଜୟ-ବିଜୟ ଦ୍ୱାରର ଏକ କବାଟ ବନ୍ଦ କରାଯାଇ ଟେରା ପକାଯାଇଥିଲା। ମହାପ୍ରଭୁ ସାଙ୍ଗରେ ନ ଫେରିବାରୁ ପୁଣି ଥରେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାକଚଣା ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଅଭିମୁଖେ ଫେରିଥିଲେ। ଫେରିବା ବାଟରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ମା’ଙ୍କୁ ପାନ୍ତି ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥିଲା।
ହେରା ପଞ୍ଚମୀ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପରମ୍ପରା। ଏହି ଲୀଳାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଓ ମା’ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରେମ, ମାନ-ଅଭିମାନ ଓ ପୁନର୍ମିଳନର ମାନବୀୟ ଭାବନାର ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଫଳନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
