ରଥ ନିର୍ମାଣରେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କାମ ଜୋରଦାର: ହଂସପଟା ବାଡ଼ିଆ ଚାଲିଛି, ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେବଦେବୀ ଲାଗିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି

ପୁରୀରେ ଆସନ୍ତା ରଥଯାତ୍ରାକୁ ନେଇ ତିନି ରଥର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ରଥ ନିର୍ମାଣର ୭୯ତମ ଦିନରେ ମହାରଣା, ଭୋଇ ଓ ଚିତ୍ରକାର ସେବକମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ତିନି ରଥରେ ହଂସପଟା ବାଡ଼ିଆ କାମ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ରଥର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦେବଦେବୀ ସ୍ଥାପନର ପ୍ରସ୍ତୁତି ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

ରଥର ତିନି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶିଖର ଡମ୍ବୁରୁ ସଂଯୋଜନ କରାଯିବ। ଏହା ପରେ କଳସ ସ୍ଥାପନ ହେବ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ କଣି ଫାଉଡ଼ା ଓ ବତା ବାଡ଼ିଆ କାମ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯିବ। ତିନି ରଥର ପ୍ରଭା ସ୍ଥାପନ ପରେ ଧୂଳିଦଣ୍ଡାରେ ମଧ୍ୟ ବାଡ଼ିଆ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବ। ଆଗ ଓ ପଛ ସମେତ ରଥର ଚାରିପାର୍ଶ୍ୱରେ ହଂସପଟା ଲାଗିବା ଦ୍ୱାରା ରଥର ପାରମ୍ପରିକ ରୂପ ଆହୁରି ଆକର୍ଷଣୀୟ ହେବ।

ଏହାପୂର୍ବରୁ ଚକମୋଡ଼ ଫାଳି ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳତାର ସହ ଶେଷ ହୋଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଥ ପାଇଁ ୧୦ଟି ଲେଖାଏଁ ଚକମୋଡ଼ ଫାଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ରଥ ଟାଣିବା ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁସାରେ ରଥର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ଏହି ଫାଳିର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ। ଭୋଇ ସେବକମାନେ ରଥ ପରିଚାଳନା ସମୟରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ତିନି ରଥର ବେଦି ସିଂହାସନର ରଙ୍ଗ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଚିତ୍ରକାର ସେବକମାନେ ପ୍ରଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାଠ ଅଳଙ୍କାରରେ ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରକଳାର ଶେଷ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି। ରଥର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶରେ ରଙ୍ଗ, ନକ୍ସା ଓ ଅଳଙ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ରଥଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ ହେବ।

ତିନି ରଥର ଅଶ୍ୱଙ୍କ ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ରଥଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଥ ସହ ଚାରୋଟି ଲେଖାଏଁ ଅଶ୍ୱ ସଂଯୋଗ କରାଯାଏ। ଏହି ଅଶ୍ୱମାନେ ବାସ୍ତବରେ ରଥ ଟାଣୁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କର ବିଶେଷ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି।

ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥର ଚାରି ଅଶ୍ୱ ହେଲେ ଶଙ୍ଖ, ବଳାହକ, ଶ୍ୱେତ ଓ ହରିତାଶ୍ୱ। ଏମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ୱେତ, ଯାହା ପବିତ୍ରତା ଓ ଦିବ୍ୟତାର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ତାଳଧ୍ୱଜ ରଥରେ ତୀବ୍ର, ଘୋର, ଦୀର୍ଘଶ୍ରମ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣନାଭ ନାମକ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏମାନେ ଶକ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ଓ ପ୍ରକୃତିର ଗମ୍ଭୀରତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ବିବେଚିତ।

ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦେବଦଳନ ରଥରେ ରୋଚିକା, ମୋଚିକା, ଜିତା ଓ ଅପରାଜିତା ନାମକ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱ ସଂଯୋଗ କରାଯାଏ। ଏହି ଅଶ୍ୱମାନେ ଶକ୍ତି, ସାହସ ଓ ବିଜୟର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ପୌରାଣିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ, ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ବର୍ଣ୍ଣ—ଶ୍ୱେତ, କୃଷ୍ଣ ଓ ରକ୍ତ—ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଗଣିତ। ସେଥିପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରାରେ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ସଂଯୋଗ କେବଳ ଏକ ପରମ୍ପରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଗଭୀର ଦାର୍ଶନିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାଏ।

ରଥ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବେ ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଥିବାରୁ ପ୍ରତିଦିନ ବିଭିନ୍ନ ସେବାୟତ ଓ କାରିଗରମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ନୀତି ଅନୁସାରେ କାମ ଶେଷ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଛନ୍ତି। ରଥଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ତିନି ରଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ।