ଭକ୍ତଙ୍କ ଭାବରେ ବନ୍ଧା ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ସମସ୍ତେ “କାଳିଆ” ବୋଲି ଡାକନ୍ତି। ଅଧାଗଢ଼ା ଦାରୁବିଗ୍ରହ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅନନ୍ୟ ରୂପ ପାଇଁ ସେ ବିଶ୍ୱରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ତେବେ ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମୁହଁର ରଙ୍ଗ କଳା କାହିଁକି?
ଏହାକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଲୋକପ୍ରଚଳିତ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ରହିଛି। ଯଦିଓ ଏହାର ପ୍ରମାଣ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ମିଳେନାହିଁ, ତଥାପି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କଥା ବେଶ୍ ପ୍ରଚଳିତ।
କଥାନୁସାରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଅବତାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ମଥୁରାର ରାଜା କଂସଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାରରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଶିଶୁ କୃଷ୍ଣ ଗୋକୁଳ ଓ ବୃନ୍ଦାବନରେ ବଢ଼ିଥିଲେ। ପରେ କଂସଙ୍କ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ସେ ମଥୁରାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଗୋକୁଳ ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମା’ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସମୟ ବିତିଗଲା, ତଥାପି ସେ ଫେରି ଆସିଲେ ନାହିଁ। ଏହାରେ ମା’ ଯଶୋଦା, ରାଧାରାଣୀ, ଗୋପୀ ଓ ଗୋପବାଳକମାନେ ବିରହରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ, କେତେକ ଲୋକ ମା’ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦୋଷାରୋପ କରିବା ସହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ନାନା କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଅପମାନ ଓ ଦୁଃଖରେ ମା’ ଯଶୋଦାଙ୍କ ମୁହଁ ମଳିନ ହୋଇଯାଇଥିଲା ବୋଲି ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
ପରେ କଂସ ବଧ ପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେତେବେଳେ ମା’ ଯଶୋଦାଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କଲେ, ସେତେବେଳେ ମା’ଙ୍କ ମୁହଁରେ ଦୁଃଖର ଛାପ ଦେଖି କାରଣ ପଚାରିଥିଲେ। ମା’ ଯଶୋଦା ନିଜ ମନର କଷ୍ଟ ବଖାଣିଥିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ବହୁତ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମା’ଙ୍କୁ ଏକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, କଳିଯୁଗରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ରୂପରେ ପୂଜା ପାଇବେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ମୁହଁ କଳା ରହିବ। ଏହା ମା’ଙ୍କ ଦୁଃଖକୁ ନିଜ ଉପରେ ନେବାର ପ୍ରତୀକ ହେବ। ମା’ଙ୍କ ଉପରେ ଯେଉଁ ଅପମାନ ଆସିଥିଲା, ତାହାର ଭାର ସେ ନିଜେ ବହନ କରିବେ ବୋଲି ଏହି କିମ୍ବଦନ୍ତୀରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମୁହଁ କଳା ବୋଲି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି।
