ରାଜ୍ୟର କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଧିକ ସଶକ୍ତ କରିବା, କୃଷକଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱଦେଶୀ ଧାନ ଓ ମିଲେଟ୍ ଉତ୍ପାଦକୁ ଜାତୀୟ ତଥା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ରାଇସ୍ ଓ ମିଲେଟ୍ କାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏକ ମହତ୍ୱାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।
ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟବର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, କୃଷି ଓ କୃଷକ ସଶକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ଶକ୍ତି ବିଭାଗ, ଶ୍ରୀ କନକ ବର୍ଦ୍ଧନ ସିଂହଦେଓ; ମାନ୍ୟବର ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ ବିକାଶ, ମିଶନ୍ ଶକ୍ତି ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବିଭାଗ; IRRI, ଫିଲିପାଇନ୍ସର ପ୍ରମୁଖ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଡ. ନେସେ ଶ୍ରୀନିବାସୁଲୁ; କୃଷି ବିଭାଗର କମିଶନର-କମ୍-ସଚିବ ଶ୍ରୀ ସଚିନ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଯାଦବ; ମିଶନ୍ ଶକ୍ତିର ଶ୍ରୀମତୀ ମାନସୀ ନିମ୍ବହାଲ୍ ଏବଂ କୃଷି ଓ ମିଶନ୍ ଶକ୍ତି ବିଭାଗର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ରୂପରେଖା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ କାରଖାନାଟି ୩,୮୪୫ ବର୍ଗମିଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ। ଏହାକୁ ଏକ କୃଷକ-କେନ୍ଦ୍ରିକ, FPO ଓ SHG ମାଲିକାନାଭିତ୍ତିକ, ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ସହଭାଗିତା ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗତ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ଉଦ୍ୟୋଗ ଭାବେ ବିକଶିତ କରାଯିବ।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅଧିକ ପୁଷ୍ଟିକର, ଉଚ୍ଚ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଧାନ କିସମକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା। ଏଥିପାଇଁ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ, ଉନ୍ନତ ବିହନ ବ୍ୟବହାର, ଗୁଣବତ୍ତା ମୂଲ୍ୟାୟନ ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ବଜାର ସଂଯୋଗ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ସିଧାସଳଖ ସ୍ଥାନୀୟ କୃଷକ ସମୁଦାୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି।
କୃଷକଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଓ ଉତ୍ପାଦର ଗୁଣବତ୍ତା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ମୂଳ ଆଧାର। ଏହି କ୍ରମରେ ୨୯ଟି ସ୍ୱଦେଶୀ ଧାନ କିସମର ବିସ୍ତୃତ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଗ୍ଲାଇସେମିକ୍ ଇଣ୍ଡେକ୍ସ (GI), ପ୍ରୋଟିନ୍ ମାତ୍ରା, ମିଲିଂ କ୍ଷମତା, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଖାଦ୍ୟର ଗୁଣଧର୍ମ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ବିଚାର କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ବିଶେଷ ବଜାର ଚାହିଦାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ୟୁନିଟ୍ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ। Raw Rice Unit ମାଧ୍ୟମରେ Low-GI ଏବଂ କଳାଜିରା ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧାନ କିସମ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା କୃଷକମାନଙ୍କୁ ବଜାର ସୁବିଧା ମିଳିବ। ସେହିପରି, Specialty Black Rice ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଓ ରପ୍ତାନି ବଜାରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯିବ।
କେବଳ କଞ୍ଚା ଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣରେ ସୀମିତ ନ ରହି, କାରଖାନାରେ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ। ଏଥିରେ ମଲ୍ଟି-ମିଲେଟ୍ ଫ୍ଲେକ୍ସ, ଥିକ୍ IRRI-147 ରାଇସ୍ ଫ୍ଲେକ୍ସ, ଜିରା କୁକିଜ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ବେକ୍ଡ ଉତ୍ପାଦ ସାମିଲ ହେବ। ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଭଦ୍ରା ଶକ୍ତି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ଖୁଚୁରା ବଜାରରେ ବିକ୍ରୟ କରିବା ସହିତ ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ବଜାରକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଇବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।
ଆଧୁନିକ ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନ, କୃଷକଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସମୁଦାୟ ଭିତ୍ତିକ ମାଲିକାନାକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ମଡେଲ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ କୃଷକଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱଦେଶୀ ଧାନ ଓ ମିଲେଟ୍ ଉତ୍ପାଦକୁ ଏକ ଗୁଣବତ୍ତାସମ୍ପନ୍ନ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାର ଦିଗରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ।
